Zasiłki przysługujące na dziecko

Opracowane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późniejszymi zmianami (Dz. U. nr 267 poz. 2260) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz
wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 19 lipca 2006 r. Nr 130, poz. 903).

Rodzicom dzieci zarówno zdrowych, jak i niepełnosprawnych przysługuje zasiłek rodzinny i wynikające z niego dodatki, pod warunkiem iż dochód w rodzinie na jednego członka rodziny nie przekracza ustawowych progów.
Ponieważ wysokość zasiłków i dodatków ulega zmianom, ograniczamy się w naszym
opracowaniu do omówienia ich rodzajów. Informacje na temat aktualnych kwot są dostępne
na stronie internetowej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej www.mps.gov.pl oraz na stronie Fundacji Serce Dziecka www.SerceDziecka.org.pl.
 
Zasiłek rodzinny
Zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom lub opiekunom prawny i faktycznym dziecka oraz osobom uczącym się, do ukończenia przez dziecko 18. roku życia (lub 21. roku życia przy kontynuacji nauki, lub do 24. roku życia, gdy dziecko uczy się w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności).
Aby uzyskać zasiłek, należy złożyć w urzędzie miasta lub gminy właściwym dla miejsca zamieszkania (często te obowiązki przejmowane są przez gminne lub powiatowe ośrodki pomocy społecznej) wniosek o zasiłek z dołączonymi dokumentami:
  • aktem urodzenia dziecka
  • zaświadczeniem o dochodach pobranym z urzędu skarbowego za rok poprzedni
  • dokumentem poświadczającym tożsamość
  • orzeczeniem o niepełnosprawności
  • zaświadczeniem ze szkoły, jeżeli dziecko się uczy.
 
Dodatki do zasiłku rodzinnego
Warunkiem uzyskania dodatków do zasiłku rodzinnego jest nabycie prawa do zasiłku
rodzinnego.
Wszystkie dodatki do zasiłku rodzinnego oraz świadczenia opiekuńcze wypłacane są przez organy uprawnione do wypłaty zasiłków rodzinnych.

Z tytułu urodzenia dziecka
Z tytułu urodzenia dziecka przysługuje jednorazowy zasiłek na każde nowo narodzone dziecko.
Aby uzyskać ten dodatek, należy wystąpić z pisemnym wnioskiem do organów wypłacających świadczenie rodzinne przed ukończeniem przez dziecko pierwszego roku życia.
Można też starać się o tzw. becikowe, które przyznawane jest jednorazowo na każde narodzone dziecko. Aby uzyskać to świadczenie, rodzic lub prawny opiekun musi złożyć wniosek we właściwym dla miejsca zamieszkania urzędzie miasta lub gminy w terminie 12 miesięcy od daty urodzenia dziecka (zmiana wprowadzona w czerwcu 2007 roku, wcześniej obowiązywał termin 3 miesięcy).
Do wniosku należy dołączyć:
  • dokument potwierdzający tożsamość
  • skrócony odpis aktu urodzenia dziecka
  • pisemne oświadczenie, że na dziecko nie zostało jeszcze nigdzie pobrane becikowe.
 
 
Z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego
Przysługuje matce, ojcu lub opiekunowi faktycznemu (osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka) albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do tego urlopu przez okres nie dłuższy niż:
  • 24 miesiące na pierwsze dziecko
  • 36 miesięcy przy urodzeniu bliźniąt (lub większej ilości dzieci podczas jednego porodu)
  • 72 miesięcy, gdy dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności.
W przypadku równoczesnego korzystania z urlopu wychowawczego przez oboje rodziców lub opiekunów prawnych dziecka przysługuje jeden dodatek.
Dodatek nie przysługuje, jeżeli osoba ubiegająca się o dodatek:
  • bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w stosunku pracy przez okres krótszy niż 6 miesięcy
  • podjęła lub kontynuuje zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, która uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego
  • w okresie urlopu wychowawczego korzysta z zasiłku macierzyńskiego,
oraz gdy
  • dziecko zostało umieszczone w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem dziecka przebywającego w zakładzie opieki zdrowotnej;
  • w innych przypadkach zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
Obywatelom państw członkowskich Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego do okresu zatrudnienia wymaganego do nabycia prawa do dodatku zalicza się okres zatrudnienia na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego.
 
Z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania
Dodatek ten przysługuje przez trzy lata, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 7. roku życia.
W przypadku podjęcia pracy zarobkowej prawo do wypłaty zasiłku ulega zawieszeniu od dnia podjęcia zatrudnienia.
Dodatek nie przysługuje, jeżeli:
  • wniosek o przyznanie zasiłku został złożony po upływie 30 dni od dnia ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych
  • osoba nie jest zarejestrowana w UP jako osoba bezrobotna poszukująca pracy
  • ma ustalone prawo do renty socjalnej, emerytury lub renty albo świadczenia pielęgnacyjnego.
Z tytułu samotnego wychowywania dziecka
Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ:
  • drugi z rodziców dziecka nie żyje;
  • ojciec dziecka jest nieznany;
  • powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone.
Dodatek przysługuje również pełnoletniej osobie do ukończenia 24 roku życia, uczącej się w szkole lub w szkole wyższej, jeżeli oboje rodzice osoby uczącej się nie żyją.
Z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej
Dodatek przysługuje na trzecie i na następne dzieci uprawnione do zasiłku rodzinnego.
Z tytułu kształcenia i rehabilitacji
Dodatek ten przysługuje dzieciom z orzeczeniem o niepełnosprawności do lat 16. Powyżej 16. roku życia do ukończenia 24. roku życia przysługuje w przypadku posiadania orzeczenia o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności.
Z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego
Zasiłek ten wypłacany jest jeden raz w roku, we wrześniu.
 
Z tytułu podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania
Przysługuje przez 10 miesięcy w roku, w okresie pobierania nauki w szkole ponadpodstawowej lub ponadgimnazjalnej oraz w gimnazjum w przypadku dziecka niepełnosprawnego.
 
Świadczenia opiekuńcze
Zasiłek pielęgnacyjny
Przyznawany jest niezależnie od dochodu:
  • niepełnosprawnemu dziecku
  • osobie niepełnosprawnej powyżej 16. roku życia, jeśli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niesamodzielności
  • osobom, które ukończyły 75 lat
  • osobom powyżej 16. roku życia, jeśli legitymują się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, o ile niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia
Zasiłek nie przysługuje:
  • osobom przebywających w instytucjach zapewniających całodobowe utrzymanie, które finansowane jest w całości lub częściowo z budżetu państwa lub z NFZ
  • osobom uprawnionym do dodatku pielęgnacyjnego.
Świadczenie pielęgnacyjne
Od 1 stycznia 2010 roku prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 520 zł bez względu na osiągane dochody przysługuje osobom, które opiekują się niepełnosprawnym członkiem rodziny, rezygnując przy tym z wykonywania pracy zarobkowej.
Świadczenie pielęgnacyjne wypłacają Ośrodki Pomocy Społecznej.
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:
  • rodzicom
  • innym osobom, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny
  • opiekunowi faktycznemu dziecka (tj. osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem).
 
Osoba nad którą jest sprawowana opieka musi legitymować się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto ta osoba powinna wymagać stałej lub długotrwałej opieki, która jest niezbędna w procesie leczenia, rehabilitacji oraz edukacji. Opiekun otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 520 zł, jako rekompensatę za rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Państwo opłaca składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz zdrowotne,
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeśli:
  • osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego
  • osoba wymagająca opieki:
- pozostaje w związku małżeńskim
- została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu (z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej).
  • osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko;
  • osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie;
  • na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
           
Zasiłek macierzyński
Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego lub w okresie urlopu wychowawczego:
  • urodziła dziecko
  • przyjęła dziecko w wieku do 7 roku życia, a w przypadku dziecka wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, w wieku do 10 roku życia na wychowanie i wystąpiła do sądu opiekuńczego w sprawie jego przysposobienia
  • przyjęła dziecko w wieku do 7 roku życia, a w przypadku dziecka wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, w wieku do 10 roku życia na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem.
Zasiłek macierzyński przysługuje również w razie urodzenia dziecka po ustaniu ubezpieczenia chorobowego (zatrudnienia), jeżeli ubezpieczenie to ustało w okresie ciąży wskutek ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy albo z naruszeniem przepisów prawa, jeżeli zostało to stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu. W przypadku, gdy zatrudnienie ustało w okresie ciąży z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, a pracownicy nie zapewniono innego zatrudnienia, przysługuje jej do dnia porodu zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego.
Zasiłek macierzyński przysługuje także pracownicy zatrudnionej na podstawie umowy o pracę na czas określony, na czas wykonania określonej pracy albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, z którą umowa o pracę została przedłużona do dnia porodu.
Prawo do zasiłku macierzyńskiego przysługuje także ubezpieczonemu, który przyjmuje dziecko na wychowanie, na takich samych zasadach, które dotyczą ubezpieczonej. Również w razie śmierci ubezpieczonej lub porzucenia przez nią dziecka zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonemu - ojcu dziecka lub innemu ubezpieczonemu członkowi najbliższej rodziny, jeżeli przerwą zatrudnienie lub inną działalność zarobkową w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
Matka dziecka, po wykorzystaniu zasiłku macierzyńskiego za okres co najmniej 14 tygodni po porodzie może zrezygnować z dalszego pobierania zasiłku i wcześniej wrócić do pracy. W takim przypadku pozostałą część okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego wykorzystuje ubezpieczony ojciec dziecka. Zasada ta ma także odpowiednie zastosowanie w przypadku przyjęcia dziecka na wychowanie.
W przypadku, gdy dziecko wymaga opieki szpitalnej, ubezpieczona może po wykorzystaniu zasiłku macierzyńskiego przez okres co najmniej 8 tygodni po porodzie, przerwać okres pobierania zasiłku macierzyńskiego, a pozostałą jego część wykorzystać w terminie późniejszym, po wypisaniu dziecka ze szpitala.
Od 1 stycznia 2009 r. w przypadku, gdy ubezpieczona wymaga opieki szpitalnej, po wykorzystaniu przez nią  zasiłku macierzyńskiego w wymiarze 8 tygodni po porodzie, może przerwać pobieranie zasiłku macierzyńskiego, natomiast ubezpieczony – ojciec dziecka ma prawo do części zasiłku macierzyńskiego odpowiadającej okresowi pobytu ubezpieczonej w szpitalu. Łączny wymiar zasiłku  macierzyńskiego wykorzystanego przez ubezpieczoną matkę dziecka i  ubezpieczonego ojca dziecka nie może jednak przekraczać wymiaru określonego  przepisami Kodeksu pracy. Również w razie gdy ubezpieczona, która przyjęła dziecko na wychowanie, przebywa w szpitalu, może ona przerwać pobieranie zasiłku macierzyńskiego po wykorzystaniu co najmniej 8 tygodni, a z zasiłku macierzyńskiego może skorzystać ubezpieczony wychowujący dziecko.
Ubezpieczonemu zasiłek macierzyński przysługuje także (w określonych niżej przypadkach), jeżeli ubezpieczona matka dziecka nie korzysta z zasiłku macierzyńskiego za okres określony przepisami Kodeksu pracy jako okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego, a także za okres określony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu ojcowskiego.
Zasiłek macierzyński jest wypłacany przez okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Od 1 stycznia 2010 r. zasiłek macierzyński przysługuje także przez okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, a także urlopu ojcowskiego.
Okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia dziecka wynosi od 1 stycznia 2009 r.:
  • 20 tygodni (140 dni) - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie
  • 31 tygodni (217 dni) - w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie
  • 33 tygodnie (231 dni) - w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie
  • 35 tygodni (245 dni) - w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie
  • 37 tygodni (259 dni) - w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.
W razie urodzenia dziecka po ustaniu zatrudnienia lub w czasie urlopu wychowawczego zasiłek macierzyński przysługuje przez okres skrócony o 2 tygodnie, tj. przez okres 18, 29, 31, 33 lub 35 tygodni liczonych od dnia porodu. Zasiłek macierzyński w czasie urlopu wychowawczego przysługuje przez okres skrócony o 2 tygodnie tylko wówczas, gdy pełny wymiar urlopu macierzyńskiego przypada w całości w czasie udzielonego urlopu wychowawczego. Jeżeli pełny wymiar urlopu macierzyńskiego wykracza poza udzielony pracownicy urlop wychowawczy, pracownicy przysługuje zasiłek macierzyński w pełnym wymiarze, bez skracania o 2 tygodnie, tj. przez okres odpowiednio 20, 31, 33, 35 lub 37 tygodni liczonych od dnia porodu.
 W przypadku urodzenia martwego dziecka lub zgonu dziecka przed upływem 8 tygodni życia, ubezpieczona ma prawo do zasiłku macierzyńskiego przez okres 8 tygodni (56 dni) po porodzie, nie krócej niż przez okres 7 dni od dnia zgonu dziecka. W razie śmierci dziecka po upływie 8 tygodni życia, ubezpieczona zachowuje prawo do zasiłku macierzyńskiego przez okres 7 dni od dnia zgonu dziecka.
W przypadku, gdy ubezpieczona rodzi więcej niż jedno dziecko, a jedno dziecko (lub więcej dzieci) umiera, zasiłek macierzyński przysługuje jej przez okres odpowiedni do liczby dzieci pozostałych przy życiu. Ubezpieczona zachowuje w takim przypadku prawo do zasiłku macierzyńskiego przez okres 7 dni od dnia zgonu dziecka, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia okresu wynikającego z liczby dzieci pozostałych przy życiu, ustalonego w art. 180 § 1 Kodeksu pracy.
Od 1 stycznia 2009 r. okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego z tytułu przyjęcia dziecka na wychowanie jest uzależniony od liczby dzieci przyjętych na wychowanie i wynosi:
  • 20 tygodni (140 dni) - w przypadku przyjęcia jednego dziecka na wychowanie
  • 31 tygodni (217 dni) - w przypadku jednoczesnego przyjęcia dwojga dzieci na wychowanie
  • 33 tygodnie (231 dni) - w przypadku jednoczesnego przyjęcia trojga dzieci na wychowanie
  • 35 tygodni (245 dni) - w przypadku jednoczesnego przyjęcia czworga dzieci na wychowanie
  • 37 tygodni (259 dni) - w przypadku jednoczesnego przyjęcia pięciorga i więcej dzieci na wychowanie.
Zasiłek macierzyński z tytułu przyjęcia dziecka na wychowanie przysługuje nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 7 roku życia, a w przypadku dziecka wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 10 roku życia. Okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego w takim przypadku od 1 stycznia 2009 r. nie może być krótszy niż 9 tygodni (63 dni).
W liczbie dzieci przyjętych równocześnie na wychowanie, od której zależy okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego, uwzględnia się dzieci w wieku do ukończenia 7 lub odpowiednio 10 roku życia. Zatem, jeżeli ubezpieczona przyjmie na wychowanie więcej niż jedno dziecko, ale nie wszystkie dzieci spełniają warunek wieku, który uprawnia do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego ustala się w wymiarze stosownym do liczby przyjętych na wychowanie dzieci, które nie ukończyły 7 lub odpowiednio 10 roku życia.
 W przypadku, gdy w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego jedno z dzieci ukończy wiek 7 lub odpowiednio 10 lat, od tej daty okres zasiłku macierzyńskiego ulega zmianie. Zasiłek przysługuje w wymiarze odpowiednim do liczby pozostałych dzieci spełniających warunki wiekowe.
Jeżeli ustalony ponownie okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego będzie krótszy od okresu dotychczas wykorzystanego, zasiłek macierzyński nie przysługuje po dniu osiągnięcia przez dziecko 7 lub odpowiednio 10 roku życia.
W razie śmierci ubezpieczonej, która przyjęła dziecko (dzieci) na wychowanie, ubezpieczonemu wychowującemu dziecko (dzieci) przysługuje prawo do niewykorzystanej części okresu wypłaty zasiłku macierzyńskiego, jeżeli przerwie zatrudnienie lub inną działalność zarobkową w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
W razie zgonu przyjętego na wychowanie dziecka po upływie 8 tygodni życia dziecka, ubezpieczona zachowuje prawo do zasiłku macierzyńskiego przez okres 7 dni od dnia zgonu dziecka. Jeżeli ubezpieczona przyjęła równocześnie na wychowanie więcej niż jedno dziecko i nastąpił zgon dziecka (dzieci) po upływie 8 tygodni życia, zasiłek macierzyński przysługuje przez okres odpowiedni do liczby dzieci pozostałych przy życiu, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia okresu, ustalonego w art. 183 Kodeksu pracy, wynikającego z liczby przyjętych na wychowanie dzieci pozostałych przy życiu.
Ubezpieczona, pobierająca zasiłek macierzyński z tytułu przyjęcia dziecka (dzieci) na wychowanie, która wymaga opieki szpitalnej, po wykorzystaniu zasiłku macierzyńskiego w wymiarze 8 tygodni, może przerwać pobieranie tego zasiłku, o ile o zasiłek macierzyński wystąpi ubezpieczony wychowujący dziecko. Ubezpieczonemu przysługuje w takim przypadku prawo do części zasiłku macierzyńskiego odpowiadającej okresowi pobytu ubezpieczonej w szpitalu. Łączny wymiar zasiłku macierzyńskiego wykorzystanego przez ubezpieczoną i ubezpieczonego nie może przekraczać wymiaru określonego przepisami Kodeksu pracy. Ubezpieczona, po przedłożeniu zaświadczenia lekarskiego na druku ZUS ZLA, ma za okres pobytu w szpitalu prawo do wynagrodzenia za okres choroby, o którym mowa w art. 92 Kodeksu pracy oraz do zasiłku chorobowego.
Ubezpieczona, która urodziła dziecko ma od 1 stycznia 2010 r. prawo do zasiłku macierzyńskiego także przez okres określony przepisami Kodeksu pracy jako okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego, którego wymiar wynosi:
  • w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie:
- od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2011 r. – do 2 tygodni
- od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. – do 4 tygodni
- od 1 stycznia 2014 r. – do 6 tygodni
  • przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie:
- od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2011 r. – do 3 tygodni
- od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. – do 6 tygodni
- od 1 stycznia 2014 r. – do 8 tygodni.

Ubezpieczona, która przyjęła na wychowanie dziecko w wieku do 7 roku życia, a w przypadku dziecka wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego w wieku do 10 roku życia, na wychowanie w celu jego przysposobienia i wystąpiła z wnioskiem do sądu o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia albo przyjęła takie dziecko w ramach rodziny zastępczej (z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem) ma od 1 stycznia 2010 r. prawo do zasiłku macierzyńskiego także przez okres określony przepisami Kodeksu pracy jako okres dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, którego wymiar wynosi:
  • w przypadku przyjęcia na wychowanie jednego dziecka:
- od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2011 r. – do 2 tygodni
- od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. – do 4 tygodni
- od 1 stycznia 2014 r. – do 6 tygodni
  • w przypadku jednoczesnego przyjęcia na wychowanie więcej niż jednego dziecka:
- od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2011 r. – do 3 tygodni,
- od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. – do 6 tygodni,
- od 1 stycznia 2014 r. – do 8 tygodni,
  • w przypadku korzystania z uprawnień do minimalnego wymiaru urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego:
- od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2011 r. – 1 tydzień
- od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. – do 2 tygodni
- od 1 stycznia 2014 r. – do 3 tygodni.

Zasiłek macierzyński za okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego oraz dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego przysługuje w wymiarze tygodnia lub jego wielokrotności, od następnego dnia po wykorzystaniu zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu macierzyńskiego albo urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego.
Zasiłek macierzyński za okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego może być wypłacany także ubezpieczonemu ojcu dziecka, w przypadku gdy:
  • ubezpieczona matka dziecka zrezygnowała z pozostałej części zasiłku macierzyńskiego, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni, a niewykorzystaną część zasiłku macierzyńskiego wypłacono ubezpieczonemu ojcu wychowującemu dziecko albo
  • zasiłek macierzyński za okres urlopu macierzyńskiego był wypłacony ubezpieczonej matce dziecka.
Zasiłek macierzyński przez okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego albo dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego przysługuje nie tylko pracownikom, korzystającym z takich urlopów. Przysługuje również innym ubezpieczonym podlegającym ubezpieczeniu chorobowemu (np. z tytułu wykonywania umowy zlecenia, prowadzenia działalności pozarolniczej itp.), osobom pobierającym zasiłek macierzyński z tytułu urodzenia dziecka w okresie urlopu wychowawczego, a także osobom pobierającym zasiłek macierzyński po ustaniu zatrudnienia. Warunkiem wypłaty zasiłku macierzyńskiego przez dodatkowy okres jest wystąpienie przez ubezpieczoną lub ubezpieczonego z odpowiednim wnioskiem do płatnika zasiłku przed rozpoczęciem korzystania z zasiłku macierzyńskiego za dodatkowy okres.
Pracownica lub pracownik korzystający z dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego mogą łączyć korzystanie z tego urlopu z wykonywaniem pracy u pracodawcy, który udzielił urlopu, w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. W takim przypadku, wysokość zasiłku macierzyńskiego ulega pomniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy, w którym pracownica lub pracownik pracuje w czasie korzystania z dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Zasada ta dotyczy wyłącznie pracowników i nie ma zastosowania do ubezpieczonych niebędących pracownikami.

Od 1 stycznia 2010 r. ubezpieczony ojciec wychowujący dziecko ma prawo do zasiłku macierzyńskiego przez okres określony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu ojcowskiego w wymiarze 1 tygodnia, a od  1 stycznia 2012 r. – w wymiarze 2 tygodni, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 12 miesięcy życia. Od 1 stycznia 2011 r. ubezpieczony – ojciec wychowujący dziecko przysposobione ma prawo do zasiłku macierzyńskiego przez okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu ojcowskiego, w wymiarze 1 tygodnia, a od  1 stycznia 2012 r. – w wymiarze 2 tygodni, nie dłużej niż do upływu 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu orzekającego przysposobienie i nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 10 roku życia.
Zasiłek macierzyński przez okres określony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu ojcowskiego przysługuje zarówno pracownikom korzystającym z takiego urlopu, jak i  innym osobom podlegającym ubezpieczeniu chorobowemu niebędącym pracownikami, do których przepisy Kodeksu pracy nie mają zastosowania.
Zasiłek macierzyński przysługuje objętym ubezpieczeniem chorobowym:
  • pracownikom
  • członkom rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych
  • osobom wykonującym pracę nakładczą
  • osobom wykonującym pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy-zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz osobom z nimi współpracującym
  • osobom prowadzącym pozarolniczą działalność oraz osobom z nimi współpracującym
  • osobom wykonującym odpłatnie pracę, na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania
  • osobom odbywającym służbę zastępczą
  • duchownym.
Zasiłek macierzyński nie przysługuje:
  • za okresy, w których ubezpieczony zachowuje prawo do wynagrodzenia na podstawie przepisów szczególnych
  • w okresie urlopu bezpłatnego
  • w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem przypadków, w których prawo do zasiłku wynika z ubezpieczenia chorobowego osób wykonujących odpłatnie pracę na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania.
Zaliczka alimentacyjna
Zaliczka alimentacyjna przysługuje osobom, które mają zasądzone alimenty na dzieci i nie mogą ich wyegzekwować. Z funduszu alimentacyjnego są wypłacane świadczenia w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednak w kwocie nie wyższej niż 500 zł miesięcznie. Osoby uprawnione, na które można uzyskać świadczenia z funduszu alimentacyjnego, to dzieci do ukończenia 18 lat, a jeżeli uczą się - do ukończenia 25 lat. Natomiast na dziecko, które ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, świadczenia są ustalane bezterminowo. Podstawowym dokumentem uprawniającym do wystąpienia o alimenty z funduszu jest wniosek oraz tytuł wykonawczy pochodzący od sądu lub zatwierdzony przez sąd, którego egzekucja okazała się bezskuteczna. Oznacza to, że w pierwszej kolejności należy wystąpić do sądu o ustalenie alimentów. Następnie, jeżeli osoba zobowiązana do ich płacenia tego nie robi, należy wystąpić do komornika o egzekucję alimentów. Dopiero kiedy egzekucja okaże się bezskuteczna, można wystąpić z wnioskiem o wypłatę alimentów do funduszu. Tak samo jest w przypadku innych tytutów wykonawczych, np. aktu notarialnego. Sąd musi zatwierdzić takie zobowiązanie i wydać klauzulę wykonalności, następnie komornik musi stwierdzić bezskuteczność tej egzekucji.
Zaliczka alimentacyjna przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza 725 zł.


Opracowane przez Basię Jarząbek, mamę Marka i Anię Tarkowską, mamę Adasia


Facebook Slider

F

o

r

u

m

Facebook Slider