Nie zwalniaj dziecka z lekcji WF-u

Nie zwalniaj dziecka z zajęć WFRodzicu nie zwalniaj dziecka z lekcji WF-u !

 

 

Drodzy Rodzice,

Rozpoczął się rok szkolny a wraz z nim powrócił temat lekcji WF-u dzieci  wrodzonymi wadami serca. Niestety, nadal zbyt wiele dzieci, które mogłyby brać udział w zajęciach sportowych, nie uczestniczy w nich z powodu wygody nauczycieli, strachu, czy też chęci nadmiernej ochrony ze strony rodziców.

Pamiętajmy, że choroba serca nie powinna być równoznaczna z rezygnacją z aktywności fizycznej i towarzyskiej. Niezależnie od złożoności wady, żadna forma spontanicznej
aktywności fizycznej nie jest dla dziecka groźna.

Jedynie w przypadku dzieci bardzo źle tolerujących wadę serca może być konieczny całkowity zakaz udziału w zajęciach sportowych, tak w szkole, jak i poza nią. Kontrolowana aktywność fizyczna jest najczęściej nie tylko możliwa, ale wręcz konieczna, szczególnie w przypadku wad dobrze tolerowanych lub po zakończonym leczeniu kardiochirurgicznym. Ćwiczenia fizyczne pomagają sercu powrócić do prawidłowych funkcji, wpływając na jego bardziej równomierną pracę przy mniejszym zużyciu tlenu. Także bardzo korzystnie wpływają na psychikę dziecka i budowanie relacji z rówieśnikami.

Młode osoby z problemami kardiologicznymi często sygnalizują, że rodzice ograniczają ich aktywność fizyczną z obawy o ich zdrowie. Wysiłek fizyczny dla nastolatków jest metodą  ugruntowania swojej pozycji w szkolnym społeczeństwie. Możliwość uczestniczenia w zajęciach wychowania fizycznego nie tylko poprawia kondycję, ale również umacnia pewność siebie i pomaga w nawiązywaniu relacji z kolegami.

Nie zwalniajmy dzieci z lekcji WF-u tylko starajmy się przygotować zarówno same dzieci, jak i nauczycieli by zapewnili dzieciom z WWS bezpieczny udział w zajęciach.
Przedstawiamy porady, które mogą być pomocne.

1.      Zalecenia odnośnie wysiłku fizycznego dla dzieci z wrodzoną wadą serca

Często zadajemy sobie pytanie jak oszacować optymalny wysiłek fizyczny u dziecka po operacji kardiochirurgicznej. Należy w tym celu dokonać oceny jego wydolności fizycznej. Do 7-8 roku życia dziecka nie wykonuje się testów wysiłkowych. Żeby je wykonać mały pacjent musi umieć już współpracować.

Testy wysiłkowe wykonuje się albo na bieżni ruchomej, albo na cykloergometrze rowerowym, lub na podstawie ergo spirometrycznej próby wysiłkowej. W czasie ćwiczeń dokonuje się oceny wydolności fizycznej i tolerancji wysiłku cały czas analizując i monitorując określone parametry typu: VO2, HR, RR, RER, EKG, czas wysiłku, obciążenie wysiłkiem. Testy wysiłkowe wykonujemy do momentu maksymalnego wysiłku, aż dziecko powie „dość”, bo nie będzie w stanie wykonywać testu dłużej.

Kwalifikacji do ćwiczeń dokonuje kardiolog prowadzący, ewentualnie pediatra, lekarz sportowy, który mówi jaki ma być ten wysiłek fizyczny, jakie są przeciwwskazania, jakiego tętna nie powinno się przekraczać (chyba, że takie tętno zostanie wyliczone na podstawie próby wysiłkowej). Rodzaj, czas trwania ćwiczeń musimy indywidualnie dopasować do dziecka. Istotne znaczenie ma tu rodzaj wady, czy wada jest już skorygowana czy też nie. Jeśli wada nie jest skorygowana to może się okazać dla małego pacjenta przeciwwskazaniem do większości ćwiczeń, natomiast ćwiczenia oddechowe mu pomogą, bo poprawią wentylację, rozciągną mięśnie, ale i w tym przypadku także należy kontrolować poziom zmęczenia.

Przeciwwskazaniem do ćwiczeń mogą być niekontrolowane zmiany ciśnienia tzw. skaczące ciśnienie, narastająca sinica, spadki ciśnienia, złośliwe komorowe zaburzenia serca, spadki tętna po wysiłku, stany zapalne typu gorączka, przeziębienie, powikłania pooperacyjne.

  1. 2.      Zalecenia co do wysiłku fizycznego u dzieci z wrodzoną wadą serca (Graham TP et al., 26th Bethesda Conference):

Bez ograniczeń:

  • ASD, VSD – po operacji lub małe
  • PDA  - po operacji lub małe
  • PV stenoza < 50 mmHg
  • AV stenoza < 25 mmHg
  • Koarktacja aorty – leczona
  • TOF po całkowitej korekcie lub reoperowany
  • TGA po korekcji anatomicznej

Grupa podwyższonego ryzyka związanego z wysiłkiem fizycznym:

  • Ciasne zwężenie zastawki aortalnej
  • Nieprawidłowe odejście lewej tętnicy wieńcowej
  • Zespół Marfana
  • Istotna hemodynamicznie niedomykalność zastawki mitralnej w przebiegu zespołu wypadania płatka 
  1. 3.      Wydolność fizyczna i tolerancja wysiłku

Cały trening układu sercowo-naczyniowego ma na celu poprawienie wydolności fizycznej dziecka, ponowne przystosowanie organizmu do wysiłku po złożonych zabiegach (uszkodzenia typu zawały), po długotrwałych chorobach.  Wydolność fizyczna  to zdolność do ciężkich lub długotrwałych wysiłków fizycznych z udziałem dużych grup mięśniowych, bez szybko narastającego zmęczenia i bez zmian w organizmie (wskaźnikami pomiaru wydolności fizycznej jest VO2max i VO2peak, czyli zużycie tlenu w mililitrach na kilogram masy ciała na minutę). Zużycie tlenu we wszystkich komórkach, tkankach będzie dobre jeżeli będzie dobra wydolność fizyczna. Jeżeli wydolność jest ograniczona, będzie się to przekładało na niskie wskaźniki zużycia tlenu. Dziecko, żeby dobrze funkcjonować, powinno mieć określoną ilość tlenu. Jeśli tego tlenu będzie zbyt mało (za to odpowiada hemoglobina), to wystąpi niska tolerancja wysiłkowa, pacjent będzie się źle czuć, jakość jego życia będzie niższa.

Tolerancja wysiłku jest to natomiast zdolność, w określonym czasie, do wykonywania określonych wysiłków, bez głębszych zakłóceń homeostazy lub zaburzeń czynności narządów wewnętrznych (czas wysiłku, obciążenie wysiłkiem).

  1. 4.      Kontrolowana aktywność fizyczna jest konieczna u każdego dziecka z wrodzoną wadą serca.

Kontrola ta powinna polegać na:

  • obserwacji objawów klinicznych tzn. między innymi przyspieszonego oddechu czy narastającej duszności. A dziecko ma duszność, gdy zaczyna pracować wszystkimi mięśniami oddechowymi, a zwłaszcza przeponą, która odpowiada za fazę wdechu. Przepona zaczyna być wciągana aż pod żebra tzn. „zassana”. Dziecko uruchamia całą klatką piersiową, mięśnie grzbietu, żeby złapać jak najwięcej powietrza. Gdy podczas ćwiczeń widzimy, że dziecku zaczyna być duszno to jest sygnał do przerwania ćwiczeń. Najlepiej wtedy dać odpocząć dziecku i wprowadzić ćwiczenia oddechowe. Niech sobie pooddycha efektywnie, to powinno uspokoić akcję serca i dowentylować dziecko. Innym objawem który trzeba obserwować u dziecka to jest nasilająca się sinica,
  • kontroli parametrów np. tętna. Gdy jest zbyt duży przyrost tętna a nie mamy wyników próby wysiłkowej i nie wiemy do jakiego poziomu tętna możemy pozwolić dziecku trenować to zaleca się, żeby to nie było więcej niż 20% od tętna spoczynkowego. Czyli jak ktoś ma 100 to 120 wystarczy,
  • ocenie subiektywnego zmęczenia u dzieci które już same umieją odpowiedzieć jak się czują. Oceny dokonuje się stosując 20-stopniową skalę Borga gdzie 19-20 oznacza wysiłek maksymalny.
  • EKG + badania dodatkowe.

5.      Kiedy przerywamy trening?

Ćwiczenia należy natychmiast przerwać wtedy, gdy:

  • wystąpi ból w klatce piersiowej
  • duszność
  • nadmierne zmęczenie
  • zawroty głowy
  • uczucie osłabienia
  • nadmierne przyspieszenie tętna
  • zwolnienie tętna
  • obniżenie RR tętniczego skojarzone z objawami klinicznymi
  • nadmierny wzrost RR
  • groźne zaburzenia rytmu
  • obniżenia lub uniesienia odc. ST o ponad 1 mm od spoczynkowego

6.      Co powoduje codzienna gimnastyka i regularny trening  fizyczny?

Kontrolowany, dostosowany do wieku i stanu pacjenta, regularny (wykonywany co 2-3 dzień; przynajmniej 16 treningów w ciągu miesiąca) wysiłek fizyczny ma bardzo pozytywny wpływ na wydolność fizyczną pacjenta. Powoduje on, że:

  • wzrasta Vo2max, czyli zużycie tlenu
  • wzrasta maksymalna pojemność minutowa serca
  • zmniejsza się zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen
  • następuje poprawa stanu psychicznego
  •  następuje poprawa jakości życia

Poza tym regularna, zoptymalizowana aktywność fizyczna przynosi jeszcze inne, korzystne efekty typu:

  • działanie przeciwzakrzepowe
  • działanie przeciwmiażdżycowe
  • zmiany czynności śródbłonka
  • zmiany czynnościowe w układzie autonomicznym
  • działanie przeciwniedokrwienne
  • działanie antyarytmiczne

Udowodnione jest już naukowo, że codzienna gimnastyka wydłuża życie. Pamiętajmy, że podczas treningu ćwiczący mają się tylko lekko lub umiarkowanie zmęczyć. Pamiętajmy też, że nie jest to test wysiłkowy, ale bezpieczny trening dla zdrowia, dla poprawy wydolności dziecka!

Ćwiczenia zaczynamy od małych grup mięśniowych, przechodząc do coraz większych grup mięśniowych, stosujemy treningi interwałowe przeplatane ćwiczeniami oddechowymi. Ćwiczymy regularnie tzn. przynajmniej 2-3 razy w tygodniu, dla zapewniania optymalnego i długotrwałego efektu. Ćwiczenia (ich rodzaj, długość, tempo itp.) powinny być także dostosowane do wieku oraz do aktualnego stanu zdrowia konkretnego dziecka i różnicowane w zależności od wady serca a także wad współistniejących.

Bywa, że oprócz wady serca współistnieją inne wady i wtedy pod nadzorem lekarza można łączyć różne techniki i rodzaje ćwiczeń, stosując metody specjalne.

Pamiętajmy, że nie należy dziecku narzucać zakazów, trzeba wyjaśnić, jakie rodzaje aktywności fizycznej są w Jego przypadku dozwolone, zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego. Dajmy dobry przykład i ćwiczmy razem dla zdrowia naszych serc.



Facebook Slider

F

o

r

u

m

Facebook Slider