STATUS NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI

FSD

REGULACJE PRAWNE

Uzyskanie statusu osoby niepełnosprawnej

W opracowaniu wykorzystano informacje dostępne na stronach Ministerstwa
Pracy i Polityki Społecznej (www.mpips.gov.pl) oraz na stronie Biura
Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
(www.niepelnosprawni.gov.pl) oraz Portalu Organizacji Pozarządowych (www.pomocspoleczna.ngo.pl).

Uzyskanie statusu osoby niepełnosprawnej

Opracowane na podstawie Ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
(Dz.U.97.123.776, z późniejszymi zmianami), Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny
niepełnosprawności u osób w wieku do 16. roku życia oraz ustawa o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 29 grudnia 2005 (Dz. U. Nr 12, poz. 67).

Orzeczenie o niepełnosprawności

Rodzice lub opiekunowie dziecka z wadą serca mogą się ubiegać o przyznanie orzeczenia o niepełnosprawności.

Przyznanie tego orzeczenia pozwala korzystać (po spełnieniu określonych warunków)
z szeregu form pomocy, do których należą m. in.:

w zakresie rehabilitacji społecznej – możliwość uczestniczenia w terapii zajęciowej realizowanej w warsztatach terapii zajęciowej oraz możliwość uczestnictwa w turnusach rehabilitacyjnych
dofinansowanie zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki
pomocnicze oraz pomoce techniczne (np. komputer), ułatwiające funkcjonowanie
danej osoby
ulgi w podatkach, zniżki w komunikacji
usługi socjalne, opiekuńcze, terapeutyczne i rehabilitacyjne świadczone przez instytucje pomocy społecznej, organizacje pozarządowe
oraz inne placówki
uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego i innych świadczeń rodzinnych
(np. dodatków do zasiłku rodzinnego związanych z niepełnosprawnością)
oraz do zasiłku stałego z pomocy społecznej
w zakresie rehabilitacji zawodowej i zatrudnienia – możliwość uzyskania odpowiedniego zatrudnienia
(w tym w zakładach aktywności zawodowej i zakładach pracy chronionej), możliwość uczestnictwa w szkoleniach (w tym specjalistycznych), korzystania ze ściśle określonych przywilejów pracowniczych,
dofinansowanie działalności gospodarczej lub rolniczej.

Wnioski o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności pobiera się i składa
w siedzibie instytucji, właściwej dla miejsca zamieszkania, uprawnionej
do wydawania orzeczeń Powiatowy Zespół ds. orzekania o niepełnosprawności
– I instancja, Wojewódzki Zaspół ds. orzekania o niepełnosprawności – II instancja).

Zespoły orzekające przyjmują wnioski o wydanie:

orzeczenia o niepełnosprawności osób, które nie ukończyły 16. roku życia
orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dla osób, które ukończyły
16. rok życia
orzeczenia o wskazaniu do ulg i uprawnień osób posiadających orzeczenie
o inwalidztwie lub niezdolności do pracy.

Legitymacja dziecka/osoby niepełnosprawnej

Orzeczenie jest podstawą do wydania legitymacji, która upoważnia
do korzystania z ulg i uprawnień (np. ulgi na przejazdy środkami transportu
publicznego) na podstawie odrębnych przepisów. Jest to potwierdzenie
posiadania orzeczenia o niepełnosprawności.

Organem uprawnionym do wydawania legitymacji jest starosta. Wniosek
o wydanie legitymacji składa osoba zainteresowana we właściwym dla
miejsca zamieszkania Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności.
Gotowe druki są do pobrania w Powiatowych Zespołach ds. Orzekania
o Niepełnosprawności.

Stopnie niepełnosprawności

Ustawa z dnia 27.08.1997 r. wprowadziła trzy nowe pojęcia
do oznaczania stopnia niepełnosprawności:

znaczny – osoby z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolne
do pracy albo zdolne do pracy tylko w warunkach chronionych
i wymagające, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej
opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji
umiarkowany – osoby z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolne
do pracy albo zdolne do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej
lub wymagające czasowej albo częściowej pomocy innych osób
w celu pełnienia ról społecznych
lekki – osoby o naruszonej sprawności organizmu, powodującej istotne
ograniczenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu
ze zdolnościami, jakie wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach
zawodowych z pełną sprawnością psychiczną lub fizyczną, lub mające
ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować
z pomocą wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze
lub środki techniczne.

Ustawa definiuje „niezdolność do samodzielnej egzystencji” jako naruszenie sprawności
organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie, bez pomocy innych osób,
podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę,
poruszanie się, komunikację i komunikowanie się.

Wydanie orzeczenia i metody odwołania się od uzyskanej decyzji

Orzeczenie Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności powinno zawierać:

ustalony przez zespół stopień niepełnosprawności lub ustaloną niepełnosprawność – w przypadku osób poniżej 16. roku życia
wskazania dotyczące w szczególności: odpowiedniego zatrudnienia, szkolenia (w tym specjalistycznego), zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej, uczestnictwa
w terapii zajęciowej, zaopatrzenia w środki pomocnicze i przedmioty ortopedyczne, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, konieczności stałego codziennego współudziału opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym
określenia okresu, na jaki zostało wydane orzeczenie (niepełnosprawność dziecka orzeka się zawsze na czas określony, jednak nie dłuższy niż do ukończenia 16. roku życia)
pouczenie o przysługującym odwołaniu od orzeczenia.

Odwołanie od orzeczenia

Od orzeczenia wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności przysługuje prawo do odwołania w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia.

Wnosi się je w formie pisemnego wniosku do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności za pośrednictwem organu, który je wydał.

Od orzeczenia wojewódzkiego przysługuje prawo odwołania do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych za pośrednictwem zespołu, który orzeczenie wydał w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji.

Postępowanie w tych sprawach odwoławczych jest wolne od opłat i kosztów sądowych.

Uwaga!

Adresy Powiatowych i Wojewódzkich Zespołów ds. Orzekania o Niepełnosprawności są dostępne na stronie internetowej www.mps.gov.pl.

Opracowane przez Basię Jarząbek, mamę Marka, Anię Tarkowską, mamę Adasia oraz Katarzynę Woźniak - Mrygon