Posiedzenie Sejmu RP w sprawie zmian do projektu ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

 

Fundacja Serce Dziecka  z wielkim niepokojem i zaskoczeniem przyjęła informacje o podjętych przez Senat czynnościach legislacyjnych w odniesieniu do projektu ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w efekcie których, pod groźbą grzywny, ma zostać wprowadzony zakaz finansowania promocji związanej z pozyskiwaniem 1% podatku z środków otrzymanych z 1%.

W naszej opinii wprowadzone przez Senat zmiany doprowadzą do likwidacji lub co najmniej istotnego zubożenia większości małych OPP i negatywnie wpłyną na podopiecznych fundacji, którzy pozyskują środki na leczenie dzieci głównie z 1% podatku.. I choć w naszym przypadku, jak dotąd, nie finansujemy akcji pozyskiwania 1% ze środków otrzymanych z 1% podatku, tym niemniej wprowadzane zmiany są niezgodne z długo wypracowywanym kompromisem i szkodzą zarówno OPP jak i ich podopiecznym.

Poniżej załączamy pismo, które zostało przekazane do:
  • Sejmowa Stała Komisja Polityki Społecznej i Rodziny
  • Sejmowa Stała Podkomisja ds. Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi 
  • Senacka Komisja Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej
  • Senacka Komisja Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej

 

W dniu 5 sierpnia 2015.r przedstawicielka Fundacji będzie uczestniczyła w posiedzeniu Sejmu RP dotyczącym spornych zmian do projektu Ustawy. O wynikach rozmów poinformujemy niebawem.

Treść pisma:

Warszawa, 29.07.2015r.

Fundacja Serce Dziecka 
ul. Narbutta 27/1
02-796 Warszawa

 

Szanowni Państwo,

Z wielkim niepokojem i zaskoczeniem przyjęliśmy informacje o podjętych przez Senat czynnościach legislacyjnych w odniesieniu do projektu ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. 

Zgodnie z uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o fundacjach, wprowadzono w projekcie m.in. następujące zmiany:

1.       w art. 1 w pkt 23 w lit. a, w ust. 2c skreśla się wyrazy „, w tym wysokość środków wydatkowanych na promocję 1% podatku dochodowego od osób fizycznych, o której mowa w art. 27c ust. 1”;

2.       w art. 27c:

a)      w ust. 1 wyrazy „zawiera w szczególności informację o jej finansowaniu lub współfinansowaniu” zastępuje się wyrazami „nie może być finansowana lub współfinansowana”,

b)      w art. 1 w pkt 42: 

w poleceniu nowelizacyjnym wyrazy „art. 50c–50e” zastępuje się wyrazami „art. 50c–50f”, a po art. 50c dodaje się art. ... w brzmieniu: 

„Art. .... Kto prowadzi promocję 1% podatku dochodowego od osób fizycznych z wykorzystaniem środków finansowych pochodzących z 1% podatku dochodowego od osób fizycznych, podlega karze grzywny”.

W uzasadnieniu uchwały Senat wyraził następujące stanowisko:

„Senat postanowił ponadto zmienić rozwiązanie przewidziane w ustawie uchwalonej przez Sejm, które dopuszcza finansowanie działalności promocyjnej 1% prowadzonej przez organizacje pożytku publicznego ze środków finansowych pochodzących z 1% podatku dochodowego od osób fizycznych. W ocenie Izby, środki finansowe pochodzące z 1% podatku powinny być przeznaczane wyłącznie na prowadzenie działalności pożytku publicznego. Senat miał przy tym na uwadze fakt, że obywatele, decydując się na przekazanie 1% podatku określonej organizacji, czynią to w zaufaniu, że środki te zostaną wykorzystane na cele pożytku publicznego. Wyraźne przyzwolenie przez ustawodawcę na wydatkowanie środków pochodzących z 1% na kampanie reklamowe może prowadzić do podważenia istoty funkcjonowania mechanizmu jednoprocentowego odpisu od podatku. W związku z powyższym Senat przyjął poprawki nr 7, 8 i 11, które wprowadzają zakaz finansowania kampanii promocyjnych zachęcających do przekazywania 1% podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego, ze środków finansowych pochodzących z 1% podatku. Zdaniem Senatu sankcją za naruszenie tego zakazu powinna być kara grzywny”.

Wyżej opisane stanowisko stanowi zupełne zaprzeczenie żmudnych i długotrwałych negocjacji w zakresie planowanych zmian ustawy, które uwzględniać miały realia funkcjonowania OPP oraz konieczność jak najbardziej efektywnego zapewnienia wykorzystania środków pochodzących z 1% podatku. W ramach prac Komisji taki konsensus został w naszej ocenie osiągnięty, który następnie przez Senat został zupełnie zaprzepaszczony.

W związku z w powyższym stanowisku Senatu wyrażonego w ww. uchwale bardzo stanowczo się sprzeciwiamy, wnosząc do Wysokiej Komisji oraz Wysokiego Sejmu o odrzucenie zaproponowanych poprawek do projektu ustawy, a to z następujących przyczyn.

Zaproponowana przez Senat zmiana projektu ustawy doprowadzi do szeregu negatywnych konsekwencji, z których najpoważniejszymi są kategoryczny spadek przychodów przeważającej części organizacji z tytułu 1% podatku oraz nadmierne uprzywilejowanie organizacji zamożnych, posiadających własne środki finansowe na kampanie reklamowe w celu uzyskania 1% podatku.

Zwracamy uwagę, że zaproponowany zakaz finansowania reklamy dotyczy jedynie środków pochodzących z 1%, nie zaś z innych źródeł. Oznacza to, że nie został wprowadzony ogólny zakaz reklamy akcji pozyskiwania 1%, a jedynie ograniczono źródło jego finansowania. W planowanym stanie rzeczy tylko najbogatsze organizacje OPP, posiadające dochody z wielu innych źródeł, będą miały faktyczną możliwość organizacji kampanii reklamowych, tak przecież kosztownych. W konsekwencji Senat w sposób nieuprawniony promuje organizacje zamożne kosztem pozostałych organizacji, które będą doznawać faktycznej dyskryminacji.  Nie ulega wątpliwości, że organizacje, które nie będą posiadały własnych środków na kampanię 1%, otrzymają z pewnością bardzo niewiele wpłat, co spowoduje negatywną spiralę zmniejszania ogólnych dochodów, a w dalszej perspektywie – nawet likwidację podmiotu.

Dalszą konsekwencją jest zapewne globalny spadek wpływów OPP z tytułu 1%, ponieważ organizacje prowadzące kampanię nie będą z pewnością pozyskiwały dużo większych środków niż obecnie (pomimo ograniczenia liczby podmiotów promowanych), a to między innymi ze względu na sympatie podatników, część środków, która pochodziłaby z 1%, pozostanie w budżecie państwa. W naszej ocenie oznacza to, że Senat w sposób niezwerbalizowany, wprost zamierza ograniczyć dopływ środków finansowych, pochodzących z 1% podatku, do organizacji pożytku publicznego. A takie działanie komentarza nie wymaga.

Pragniemy zwrócić uwagę, że intencje Senatu, jakoby wydatkowanie środków z 1% podatku wymagałoby dodatkowej ochrony, są z założenia błędne. Otóż ochrona prawidłowego wydatkowania środków pochodzących z 1% podatku została zapewniona w dotychczasowym projekcie oraz obowiązującej ustawie, więc uzasadnienie Senatu jest pozbawione podstaw merytorycznych i ma charakter nieprzemyślanej zmiany regulacji prawnej, nie mówiąc już o ukrytych, negatywnych celach, o których mowa powyżej. Aby zintensyfikować ochronę, o ile w ocenie Senatu jest to konieczne, należałoby wykorzystać istniejące możliwości prawne, a nie kreować rozwiązania zupełnie nowe, które z nikim nie były konsultowane. Tego typu działanie jest podręcznikowym przykładem złej legislacji.

Pragniemy nadmienić, że organizacje pożytku publicznego mają ustawowo narzucone posiadanie rad nadzorujących ich działalność, co dodatkowo stanowi zabezpieczenie przed nieefektywnym wydatkowaniem środków w tych organizacjach. Podczas spotkania Rady Działalności Pożytku Publicznego w dniu 8 grudnia 2014 r. w sposób szczególny podnoszona była kwestia, aby przychód z podatku miał służyć wzmocnieniu organizacji pozarządowych i trzeciego sektora w ogólności tak, aby był w stanie przyjąć rolę partnera samorządów i rządu w realizacji działalności pożytku publicznego. Silne i profesjonalne organizacje pozarządowe to gwarancja wykonywania wielu zadań przez Państwo i samorząd znacznie taniej i przy wyższej jakości dla dobra całego społeczeństwa. To również gwarancja rozwoju demokracji obywatelskiej, bo przecież dzięki organizacjom pozarządowym społeczeństwo aktywizuje się na rzecz wzajemnej pomocy i troski o dobro wspólne. 

Pragniemy przy tym wyraźnie podkreślić, że reklama organizacji ma dla nich kluczowe znaczenie nie tylko w zakresie pozyskiwania przychodu z tytułu 1% podatku, ale również w zakresie informowania potencjalnych beneficjentów o swojej działalności, a także rozwijania tym samym filantropii w Polsce. Istnieje duże ryzyko, że w przypadku braku wystarczającej reklamy, liczba beneficjentów się zmniejszy, a co za tym idzie - efekt działalności organizacji oraz efektywności wydatkowania środków. Skutkiem tego może być bardzo znaczące ograniczenie zakresu działalności, a niekiedy nawet likwidacja organizacji. Pośrednio pokrzywdzonymi będą wówczas również pracownicy organizacji.

Ponadto tak ogólne określenie „promocja” nie definiuje w jakim przypadku ma zastosowanie proponowany zapis, czy promocją jest tylko kampania skierowana wyłącznie na pozyskanie 1%, czy też umieszczenie np. drobnej adnotacji w materiałach merytorycznych, publikacjach i ulotkach typu – „pomóż dzieciom z wadą serca, przekaż darowiznę i 1% podatku”.

Niezwykle istotne jest również zwrócenie uwagi na kontekst prawno – gospodarczy, który obecnie jest kształtowany zarówno przez ustawodawcę polskiego, jak i Unię Europejską. Kontekst ten obejmuje przede wszystkim regulacje ograniczające restrykcyjność wytycznych w zakresie finansów podmiotów gospodarczych i społecznych, w tym w szczególności poprzez przekazanie decyzyjności w zakresie kierowania wsparcia do beneficjentów środków publicznych na osoby, które są rzeczywistymi dysponentami tych środków.

W polskim ustawodawstwie kontekst ten jest widoczny przede wszystkim w zakresie zbiórek publicznych. Rezygnacja z sztywnych wymogów dot. zbiórki publicznej, w tym przede wszystkim poprzez przeniesienie ciężaru „kontroli” zbiórki na osoby, które wsparcia udzielają, ma na celu budowanie odpowiedniej więzi z organizacją, która polega między innymi na zaangażowaniu się w faktyczną kontrolę organizacji. Istnieją tu takie mechanizmy, które kontrolę umożliwiają, choćby w postaci wglądu w sprawozdania. Kontrola umożliwia darczyńcy ocenę, czy sposób wydatkowania środków jest poprawny i efektywny. Widoczny jest tu zatem trend decentralizacyjny, uwalniający organizacje od sztywnych regulacji, odstających od wymogów doświadczenia życiowego, a w konsekwencji ograniczających nadmiernie w sposób systemowy.

Nie inaczej sprawa wygląda w przypadku aktywnego wspierania przez państwo podmiotów gospodarczych poprzez pomoc de minimis. W tym przypadku co prawda istnieją sztywne ramy kwotowe pomocy, jednakże idea sama w sobie jest uwolniona od limitów. Wsparcie wykorzystywane jest w ustalony przez podmiot sposób, jednakże bez nadmiernej ingerencji państwa. W tym miejscu należy wspomnieć, że pomoc de minimis, która może sięgać aż 200 000 euro, czyli przeszło 800 000 zł, w ciągu trzech lat może być udzielana przedsiębiorstwom, nawet jeśli są to firmy z zarządem jednoosobowym. Nikt też nie wymaga od przedsiębiorstwa posiadana rad nadzorczych, o ile dana forma prawna firmy nie stanowi inaczej. Biorąc pod uwagę powyższe można poprzez analogię wnioskować, że tym bardziej organizacje pożytku publicznego posiadające obowiązkowo zarządy i rady nadzorcze powinny mieć swobodę w wydatkowaniu otrzymanej pomocy publicznej w postaci 1 % podatku.

Natomiast odrębnego podkreślenia wymaga fakt, że odgórne zakazanie wydatkowania środków na promocję stanowi wyraz nadmiernej ingerencji państwa w działalność samodzielnych podmiotów, która – podobnie jak kiedyś w czasach gospodarki centralnie planowanej –prowadziło wyłącznie do spadku efektywności działalności. Aktualnym przykładem tego typu działań jest skrytykowany przez Europejski Trybunał Obrachunkowy model wspierania rozwoju gospodarki poprzez inkubatory przedsiębiorczości. Funkcjonujące w ich przypadku sztywne reguły wydatkowania otrzymanych środków spowodowały, że podmioty korzystające z pomocy skupiały się przede wszystkim na działaniu poprawnym pod względem formalnym. Brak rzeczywistej myśli zarządczej i rozwojowej poskutkował tym, że wydatki uzależnione od odgórnych wytycznych okazały się nieefektywne: promocja była zbyt słaba, gdyż ograniczona, wydatki personalne natomiast zbyt wysokie, a przez to niedostosowane do realiów. W efekcie Unia Europejska zamierza zmodyfikować sposób wsparcia młodych przedsiębiorców, korzystając z dużo mniej sformalizowanych metod, dających pewnego rodzaju swobodę osobom decyzyjnym. W myśl zasady, że najlepsze decyzje podejmuje najbardziej zainteresowany i najbardziej zaznajomiony z problemem.

Jak zatem widać na ww. przykładach, tendencja ogólnopolska i ogólnoeuropejska zakłada odejście od sztywnych wytycznych co do sposobu działania organizacji. W omawianym zagadnieniu uwidocznione powinno to być uwolnieniem decyzji co do wykorzystania środków przeznaczonych na promocję organizacji, gdyż to organizacja w sposób najbardziej efektywny i rozsądny jest w stanie określić daną wysokość wydatków, niezbędnych do prawidłowego jej funkcjonowania.

Reasumując powyższe pragniemy wskazać, że zmiany ustawy w planowanym zakresie nie mają oparcia w realiach OPP oraz skutkować będą negatywnie co do wszystkich organizacji. 

W związku z powyższym zwracamy się z wnioskiem o usunięcie ww. zakazów z propozycji zmian ustawy.

Do wiadomości:

  • Sejmowa Stała Podkomisja ds. Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi 
  • Senacka Komisja Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej
  • Senacka Komisja Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej

 

Z poważaniem,

Beata Kulesza, Prezes Fundacji 

Katarzyna Parafianowicz, Wiceprezes Fundacji

Do góry